Orientacja przestrzenna
Droga do samodzielności i bezpiecznego poruszania się
Czym jest orientacja przestrzenna?
Jednymi z podstawowych potrzeb człowieka są: poczucie bezpieczeństwa, niezależności, potrzeba ruchu i samodzielnego poruszania się. Dziecko z uszkodzonym wzrokiem przeżywa w każdych okolicznościach swojej codzienności ograniczenia i trudności, które dla ludzi widzących są na ogół trudne do wyobrażenia.
Dotyczy to głównie problemów samodzielnego poruszania się w znanym i nieznanym środowisku – orientowania się w przestrzeni. Zatem rozwijanie zdolności samodzielnego funkcjonowania, a więc także orientacji przestrzennej i bezpiecznego, samodzielnego poruszania się powinno być najbardziej znaczącym celem procesu rehabilitacji prowadzonej z dziećmi z uszkodzonym wzrokiem.
Orientacja
Sprawność w zakresie poznawania swojego otoczenia i zachodzących w nim relacji czasowo-przestrzennych.
Lokomocja
Umiejętność bezpiecznego przemieszczania się osoby poprzez jej własny efektywny ruch.
Te dwie – podstawowe dla osoby z uszkodzonym wzrokiem – sprawności, ściśle ze sobą połączone, mogą być opanowane poprzez uczestniczenie w przemyślanym, profesjonalnym nauczaniu realizowanym przez przygotowanych specjalistów – nauczycieli orientacji przestrzennej.
Jak wygląda trening?
Wywiad i analiza dokumentacji
Wywiad przeprowadzony z rodzicami/opiekunami dziecka (dotyczy rozwoju dziecka, dotychczasowej rehabilitacji, poziomu samodzielności itp.) oraz przegląd dokumentacji: dane medyczne (okulistyczne), opinia psychologa, neurologa oraz ewentualnie innych specjalistów.
Szczegółowa ocena umiejętności
Przeprowadzenie szczegółowej oceny umiejętności z zakresu orientacji przestrzennej i bezpiecznego, samodzielnego poruszania się:
- • Znajomość pojęć przestrzennych
- • Schemat ciała
- • Orientacja przestrzenna w przestrzeni zamkniętej/otwartej
- • Duża motoryka (postawa ciała w marszu/biegu)
- • Techniki ochronne
- • Ocena funkcjonalna dziecka słabo widzącego
Indywidualny Program Edukacyjno-Rehabilitacyjny
W zależności od możliwości dziecka opracowujemy IPER. Skonstruowany program przekazujemy do wiadomości wszystkim osobom pracującym z dzieckiem, również rodzicom/opiekunom. Przekazujemy nasze wskazówki i zalecenia do pracy z dzieckiem.
Intensywny, systematyczny trening
Trening zaczynamy bezpośrednio po przeprowadzeniu oceny. Musi to jednak być praca systematyczna. Aby zapewnić skuteczność procesu nauczania orientacji przestrzennej konieczna jest indywidualna praca – jeden uczeń, jeden nauczyciel.
Ocena postępów
Regularna ocena postępów i ewentualna weryfikacja programu w celu dostosowania do zmieniających się potrzeb dziecka.
Elementy treningu orientacji przestrzennej
Praca nad schematem ciała
Aby dziecko potrafiło wskazać podstawowe części swojego ciała oraz części ciała innej osoby.
Prawidłowa postawa
Praca nad prawidłową postawą dziecka w czasie marszu i biegu (wyprostowana sylwetka, prawidłowy chód, wyprostowana głowa).
Samodzielność
Praca nad samodzielnym ubieraniem i rozbieraniem się (zakładanie kurtki, czapki, szalika, wiązanie butów, zapinanie zamka).
Zachowania społeczne
Praca nad zachowaniami społecznie akceptowanymi np. przywitanie się, przedstawienie.
Pojęcia przestrzenne
Praca nad podstawowymi pojęciami przestrzennymi np. prawo/lewo, góra/dół, przód/tył, wysoko/nisko, blisko/daleko.
Techniki ochronne
Praca nad technikami ochronnymi: górna/dolna/łączone i trailingiem jako bezpiecznymi technikami przy poruszaniu się w przestrzeni.
Kierunki świata
Praca nad korzystaniem z kierunków świata podczas poruszania się.
Pomoc techniczna
Praca nad techniką poruszania się z pomocą przedlaskową (hula-hoop) i długą laską.
Hula-Hoop w rehabilitacji
Koła dobierane są do wzrostu dziecka i szybkości, z jaką się porusza. Dziecko trzyma koło oburącz przed sobą z wyprostowanymi rękami w łokciach. Nauczyciel idzie zawsze za lub przed dzieckiem.
Daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, gdyż chroni je na całej szerokości ciała
Pozwala zlokalizować i bezpiecznie ominąć napotkane przeszkody
Pozwala badać przestrzeń znajdującą się przed dzieckiem
Zapewnia bezpieczeństwo podczas wykonywania skrętów i zwrotów
Pozwala dziecku niewidomemu/słabo widzącemu bezpiecznie biegać
Daje dziecku poczucie wolności, niezależności i sukcesu
Galeria - nasze zajęcia orientacji przestrzennej
Ćwiczenia orientacji przestrzennej
Praca indywidualna z terapeutką
Nauka samodzielnego poruszania się
Ćwiczenia
Trening mobilności i samodzielności
Samodzielne poruszanie po przestrzeni
Droga do samodzielności
Nauka orientacji przestrzennej to inwestycja w przyszłość dziecka – umiejętności, które zdobędzie na naszych zajęciach, będą mu towarzyszyć przez całe życie, dając poczucie bezpieczeństwa i niezależności.